อาการ Saddle ต่ำเกินไป เสียงติดเฟร็ต กีต้าร์โปร่ง แก้ยังไง? ดีดแล้วบัสส์แก้ตามนี้!
หนึ่งในปัญหาที่คนเล่นกีต้าร์โปร่งมักจะเจอบ่อยที่สุด โดยเฉพาะหลังจากที่พยายาม "เซ็ตอัพ (Setup)" กีต้าร์ด้วยตัวเองเพื่อให้ออกชั่น (Action) หรือระยะห่างระหว่างสายกับเฟร็ตต่ำลง เพื่อให้เล่นง่ายและไม่เจ็บมือ แต่ผลที่ตามมากลับกลายเป็น "เสียงติดเฟร็ต" (Fret Buzz) ดีดแล้วมีเสียงแป๊กๆ สั่นเครือ ฟังแล้วไม่ไพเราะ ซึ่งสาเหตุหลักมักมาจาก Saddle (หย่องตัวล่าง) ต่ำเกินไป
บทความนี้จะมาเผยวิธีเช็กอาการ และแนวทางการแก้ไขปัญหา Saddle ต่ำเกินไปอย่างละเอียด ที่คุณสามารถทำตามได้ด้วยตัวเองครับ
วิธีเช็กว่า "Saddle ต่ำเกินไป" จริงหรือไม่?
ก่อนจะเริ่มลงมือแก้ไข เราต้องแน่ใจก่อนว่าเสียงบัสส์เกิดจาก Saddle ต่ำเกินไปจริงๆ ไม่ใช่เกิดจากคอกีต้าร์โก่ง โดยมีวิธีเช็กง่ายๆ ดังนี้ครับ:
- เช็กความตึงของคอกีต้าร์ (Truss Rod): ให้กดสาย 6 ที่เฟร็ต 1 และเฟร็ต 14 พร้อมกัน แล้วดูช่องว่างระหว่างสายกับเฟร็ตที่ 7 หากสายแนบชิดติดเฟร็ตจนไม่มีช่องว่างเลย แสดงว่า "คอกีต้าร์โก่งไปข้างหลัง" (Backbow) ให้แก้ด้วยการปรับทรัสร็อดก่อน
- เสียงติดเฟร็ตที่เฟร็ตลึกๆ (เฟร็ตที่ 12 ขึ้นไป): หากคอกีต้าร์ตรงดีแล้ว แต่เวลาดีดสายเปล่า หรือกดเล่นในเฟร็ตลึกๆ แล้วมีเสียงบัสส์อย่างรุนแรง นี่คือสัญญาณชัดเจนว่า Saddle ของคุณถูกฝนออกไปจนต่ำเกินไปแล้ว
3 วิธีแก้ปัญหา Saddle ต่ำเกินไป
หากมั่นใจแล้วว่า Saddle ต่ำเกินไปจริงๆ คุณสามารถเลือกวิธีแก้ไขได้ตามความสะดวกและงบประมาณ ดังนี้ครับ:
วิธีที่ 1: การหนุน Saddle (Shimming) - วิธีแก้ชั่วคราวและประหยัดที่สุด
หากคุณไม่อยากซื้อ Saddle ชิ้นใหม่ หรือต้องการแก้ปัญหาเฉพาะหน้าอย่างรวดเร็ว วิธีการ "หนุน" ให้ Saddle สูงขึ้นคือคำตอบ
ขั้นตอนการทำ:
- คลายสายกีต้าร์ออกให้หลวมพอที่จะดึง Saddle ออกมาจากร่องบริดจ์ (Bridge) ได้
- ตัดวัสดุหนุน (เช่น กระดาษแข็งหรือพลาสติก) ให้มีความกว้างและยาวพอดีกับร่องใต้ Saddle
- วางแผ่นหนุนลงไปในร่องบริดจ์ แล้วใส่ Saddle ทับลงไป
- ตั้งสายและลองเล่นดูว่าเสียงติดเฟร็ตหายไปหรือไม่ (หากยังติดอยู่ ให้เพิ่มความหนาของแผ่นหนุน)
ข้อเสียของวิธีนี้: การใช้วัสดุที่ไม่นำส่งแรงสั่นสะเทือนที่ดี (เช่น กระดาษหรือพลาสติกนิ่ม) อาจทำให้ Sustain (ความยาวของเสียง) และเนื้อเสียง (Tone) ของกีต้าร์ดรอปลง ได้เล็กน้อย
วิธีที่ 2: เปลี่ยน Saddle ชิ้นใหม่ (แนะนำที่สุด)
นี่คือวิธีแก้ปัญหาที่ดีที่สุดและถาวรที่สุด การเปลี่ยน Saddle ใหม่จะช่วยคืนโทนเสียงที่ดีเยี่ยมให้กับกีต้าร์ของคุณ และสามารถเลือกใช้วัสดุที่ดีขึ้นได้ เช่น กระดูกวัว (Bone) หรือ TUSQ (สังเคราะห์พิเศษ) ซึ่งช่วยให้เสียงส่งผ่านได้ดีกว่าพลาสติกธรรมดา
- ซื้อ Saddle ชิ้นใหม่ที่มีขนาดความหนาพอดีกับร่องเดิม (เลือกแบบที่ยังไม่ได้ฝน เพื่อให้มีความสูงเผื่อไว้)
- ใช้ Saddle อันเก่าที่ต่ำเกินไปมาทาบ เพื่อเป็นเกณฑ์วัดความสูง โดยขีดเส้นกะระยะให้สูงกว่าอันเดิมเล็กน้อย (ประมาณ 1-2 มิลลิเมตร)
- ใช้กระดาษทรายเบอร์หยาบ (ประมาณ 240-320) วางบนพื้นเรียบ แล้วนำ Saddle ใหม่มาฝนตูดออก โดยต้องรักษาองศาให้ตรง 90 องศาตลอดเวลา
- เมื่อได้ความสูงที่ต้องการแล้ว ใช้กระดาษทรายละเอียดฝนเก็บงาน จากนั้นใส่เข้าไปในร่องแล้วตั้งสายเช็กระยะห่าง
วิธีที่ 3: ส่งช่างซ่อมกีต้าร์มืออาชีพ (Luthier)
หากคุณไม่มีเครื่องมือ ไม่มั่นใจในฝีมือ หรือกลัวว่าทำเองแล้วจะพังกว่าเดิม การส่งร้านซ่อมกีต้าร์คือทางเลือกที่ปลอดภัยที่สุด ช่างจะทำการเซ็ตอัพทั้งระบบ ไม่ว่าจะเป็นการปรับความตึงคอ, ฝนหย่องหน้า (Nut), และทำ Saddle ใหม่ให้เข้ากับสไตล์การเล่นของคุณมากที่สุด
สรุป
อาการ Saddle ต่ำเกินไปจนเสียงติดเฟร็ต สามารถแก้ไขได้ง่ายๆ ด้วยการ หนุนแก้ขัด หรือ เปลี่ยน Saddle ชิ้นใหม่ ซึ่งหากคุณต้องการเสียงกีต้าร์ที่ใส กังวาน และมีหางเสียงที่ดี การเลือกเปลี่ยน Saddle ใหม่ที่เป็นวัสดุกระดูกถือเป็นทางเลือกที่คุ้มค่าที่สุดครับ ค่อยๆ ฝน ค่อยๆ เช็กใจเย็นๆ แล้วกีต้าร์ตัวโปรดของคุณจะกลับมาเสียงดี เล่นง่าย สบายมืออีกครั้งแน่นอน!
ลองนำวิธีเหล่านี้ไปปรับใช้ดูนะครับ ขอให้มีความสุขกับการเล่นกีต้าร์ครับ! 🎸